Απο Δευτέρα 4 Οκτωβρίου 2010 και όλο τον χειμώνα κοντά σας.

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ

για μεγάλους στο "ΒΥΡΣΟΔΕΨΕΙΟ"

με τον ΚΩΣΤΑ ΜΑΚΡΗ

στις 10:00 το βράδυ

με μεζέδες και κρασοκατάνυξη

ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ

Παραστάσεις Καραγκιόζη στο "Βυρσοδεψείον"

(Κυρίλου Αρχιεπισκόπου 14 έναντι Γ' ΔΟΥ)

με τον ΚΩΣΤΑ και ΜΠΑΜΠΗ ΜΑΚΡΗ

Κάθε Κυριακή στις 11:30 και 17:30 κάθε φορά νέο έργο.

τηλ. 2610361264  6940720383

Πάτρα: Πατρίδα του Έλληνα Καραγκιόζη

Ο  εξελληνισμός  του  Καραγκιόζη  ή το στήσιμο  του; θιάσου  Διονυσιακών  χαρτόμουτρων;  κατά τον  αξέχαστο Γιάννη  Σκαρίμπα,  πραγματοποιήθηκε  στην Πάτρα,  με την  πρωτοβουλία  του  σπουδαίου  ψάλτη και  απόφοιτου του  Σχολαρχείου  Δημητρίου  Σαρντούνη ή  Μίμαρου (1865-1902),  κατά τα τέλη  του 19ου  αιώνα, όπως παραδέχονται  όλοι οι  έγκυροι  ερευνητές.

Γιατί  πρώτος ο  Μίμαρος  απάλλαξε  τον  Καραγκιόζη  από τις  βωμολοχίες  και τις  ανηθικότητες  του  Τουρκικού Θεάτρου  Σκιών και  εισήγαγε  στο  ρεπερτόριό  του νέα  θεματολογία,  που  αντικατόπτριζε  τις  αναζητήσεις  των πολιτών  της  προβιομηχανικής  εποχής, οι  οποίοι  αντιπροσωπεύτηκαν  και στον  μπερντέ.  Παράλληλα,  επέφερε  σκηνικές αλλαγές,  καινοτομίες  στην  κατασκευή  των  φιγούρων  και μια  σπάνια  μουσική  διάλεκτο  που  χρησίμευε  ως  δημιουργική γέφυρα  επαφής με  όλα τα  κοινωνικά  στρώματα.

Ιδανική  εποχή για  την  εκδήλωση  του  πρωτοποριακού  εγχειρήματος  του Μίμαρου  ήταν η Τρικουπική  και η αμέσως  επόμενη  περίοδος,  όταν έγιναν  τα πρώτα  γενναία  βήματα προς  την καπιταλιστική  ανάπτυξη  της χώρας  και, ως  επακόλουθο,  εκδηλώθηκαν  τα πρώτα  κύματα αστυφιλίας.

Ιδανική  περιοχή για  να  καρποφορήσουν  οι  αισθητικές  απόψεις του  Μίμαρου  ήταν η Πάτρα, που την  εποχή  εκείνη είχε  σοβαρή  εμπορική  και  βιοτεχνική  ανάπτυξη,  παρουσιάζοντας ταυτόχρονα  και  αλματώδη  αύξηση του  πληθυσμού  της, με  ποσοστά  αύξησης της  τάξης άνω του 52% μεταξύ  των ετών1853 και  1889 και άνω του 54%  μεταξύ των  ετών 1900 και 1920.

Η πόλη  όμως  αδυνατούσε  να  ενσωματώσει  τους  συνεχώς  προσερχόμενους  σε αυτήν  νέους κατοίκους  της, γιατί δε  διέθετε,  λόγω  αντικειμενικών  συνθηκών,  ένα  συγκροτημένο πολιτισμικό  σύστημα  μαζικής  ενσωμάτωσης,  όπως  συνέβαινε  στις χώρες  της Δυτικής  Ευρώπης.

Αυτοί οι  οικονομικοί  μέτοικοι  που  συνέρρεαν  στην Πάτρα  από την  Ήπειρο, τη  Ρούμελη, τα  Επτάνησα,  την  ενδοχώρα  της Αχαϊας  κλπ, στη  συντριπτική  τους  πλειοψηφία αποτέλεσαν  τις  χαμηλότερες  βαθμίδες  της  κοινωνικής  και  μορφωτικής  πυραμίδας  και διατήρησαν  πολλές από  τις  συνήθειες,  συμπεριφορές  και  αντιλήψεις  που  κουβαλούσαν από τους  τόπους  καταγωγής  τους.

Έτσι,  αποτέλεσαν  ένα  ιδιόμορφο  περιθωριακό  κόσμο με τη  δική τoυ  παράδοση,  που βρήκε  την έκφρασή  του στον  μπερντέ του  Μίμαρου,  όπως συνέβη  και με τη  νέγρικη μουσική,  κυρίως με τα BLUES  και  τα  DIXIE ,  στη Βόρεια  Αμερική και  μετά τον  εμφύλιο πόλεμο, όταν  ο νέγρικος  πληθυσμός  σε συνθήκες  μισθωτής  εργασίας,  μακριά από  τις φυτείες  και μέσα  στις  εργατουπόλεις,  δημιούργησε  τα νέα, δικά  του  εκφραστικά  μέσα.

Οι  καινοτομίες  του Μίμαρου

Ο  αναμορφωτής  του  Καραγκιόζη,  ο θρυλικός  Μίμαρος,  ήταν νόθο  παιδί της  Μαρίας  Κρίπα,  αρκετά εγγράμματος  για την  εποχή του,  περίφημος  τραγουδιστής  και ψάλτης,  αξιόλογος  αυτοδίδακτος  ζωγράφος και  ευφάνταστος  σεναριογράφος.  Ήταν ένα  μεγάλο και  σπάνιο  ταλέντο,  ένας σωστός  δέκτης όλων  των τεχνοτροπιών,  ένας  ένθερμος  οπαδός του  διαλόγου,  ένα ανοιχτό  μυαλό.

Αυτός ο  καινοτόμος  καλλιτέχνης,  την εποχή  της  αφύπνισης  των εθνικών  ονείρων για  την  απελευθέρωση των  υπόδουλων  αδελφών και  χωρών,  έγραψε  σενάρια και  δημιούργησε  παραστάσεις  ηρωικού περιεχομένου  με τον  Καπετάν  Γκρη, τον  Κατσαντώνη,  τον  Χριστιανομάχο,  τους  Αρματωλούς  των βουνών και, ιδίως,  τον  Μεγαλέξανδρο.

Σαρωτικός  στο πέρασμά  του, ο  Μίμαρος,  κατάφερε, με  μία μόνο  κίνησή του,  να  απεικονίσει  στη σκηνή  την ταξική  αντίθεση,  τοποθετώντας  από τη μια  μεριά του  μπερντέ την  άθλια  παράγκα του  Καραγκιόζη  και από την  άλλη το  σαράι του  πασά, του  εκπροσώπου  της μόνιμης  εξουσίας.  Ήταν και  είναι, κατά  γενική  ομολογία, η  πιο  πετυχημένη  αναπαράσταση  της ταξικής  αντίθεσης  που υπήρχε  και υπάρχει  στην  κοινωνία.

Εκτός  αυτών, ο  πολυτάλαντος  καλλιτέχνης  εισήγαγε  στις  παραστάσεις  του κι άλλες  πολλές  καινοτομίες:

1. Μεγάλωσε  το μήκος της  σκηνής από 2  σε 4 μέτρα. 

2. Μεταμόρφωσε  τον  Καραγκιόζη  σε  μακρυχέρη  και  καμπούρη,  βγάζοντάς  τον από το  τούρκικο  χαμάμ και τα  συναφή....

 3.       Διαφοροποίησε  τον  Δερβέναγα,  που θύμιζε  έντονα τον  Αλή Πασά των  Ιωαννίνων,  στον πιο  ανθρώπινο  Βελή Γκέκα,  που μοιάζει  με τυφλό  όργανο της  εξουσίας.

 4. Τοποθέτησε  στον  μπερντέ  διάφορα  διακοσμητικά  στοιχεία,  βοηθητικά  και  αναγκαία  για την  αναπαράσταση  του περιβάλλοντα  χώρου του  κάθε έργου,  όπως π.χ.  βουνά,  δέντρα,  καράβια,  σπηλιές κ.ά.,  που  κατασκεύαζε  ο ίδιος.

 5. Παρουσίασε  φιγούρες  από χαρτόνι,  μετά από  πρόταση του  ένθερμου  θεατή του  Γιάννη  Διπλάρη ή  Βυζανιάρη,  τις οποίες, αφού πρώτα  τις  παρουσίασε  στο κοινό  του, τις  υιοθέτησε,  λόγω των  ευκολιών  που  παρείχαν σε  σχέση με τον  τενεκέ,  υλικό με το  οποίο  κατασκεύαζαν  τις  φιγούρες  μέχρι τότε.

 Σε  αντίθεση με  τον τενεκέ,  το χαρτόνι  ήταν  ευκολόχρηστο  και  συνέβαλλε  ώστε η κάθε  φιγούρα ή το  κάθε  βοηθητικό-διακοσμητικό  στοιχείο να  προσαρμόζονται  πιο εύκολα  στις  μορφικές  παραλλαγές  που  απαιτούσε  το κάθε έργο.  Επιπλέον, το χαρτόνι δεν  είχε το  ελάττωμα,  όπως ο  τενεκές, να  κόβει τους  σπάγγους με  τους  οποίους  ήταν δεμένα  τα μέλη της  κάθε φιγούρας.

Μαθητές - Συνεχιστές

Οι  μεταρρυθμίσεις  του Θεάτρου  Σκιών από το  Δημήτριο  Σαρντούνη ή  Μίμαρο,  επηρρέασαν  βαθειά τους συγχρόνους  του, ακόμη  και το  Δημήτρη  Πάγκαλο,  δημιουργώντας  έτσι μια νέα  Σχολή  Καραγκιόζη,  από την οποία, στη  συνέχεια,  προήλθαν τα  τρία  διαφορετικά  παιξίματα:  της Πάτρας (συνέχιση  του Μίμαρου),  της Ρούμελης (από  τον Ρούλια  τον  Καρπενισιώτη)  και της  Θεσσαλίας (από  τον Μέμο  Χριστοδούλου),  οι οποίοι ήταν  μαθητές του  Μίμαρου.

Μάλιστα,  ο  Καραγκιοζοπαίκτης  Ρούλιας  εμπλούτισε  τον θίασο  του μπερντέ  με την  παρουσία  του Μπαρμπαγιώργου  και ένας από  τους  μαθητές του,  ο Γιάννης  Μώρος,  πρωτοεμφάνισε  στη σκηνή  τον Σταύρακα.

Επίσης,  ένας άλλος  μαθητής του  Μίμαρου, ο  πολυταξιδεμένος  Δημήτρης ή  Μήτσος  Μανωλόπουλος,  έφερε από  την Αίγυπτο  την  τεχνική  του  διάφανου  δέρματος  για την  κατασκευή  των  φιγούρων,  ενώ ένας  άλλος, επίσης  μαθητής του,  ο περίφημος  Ντίνος  Θεοδωρόπουλος,  εισήγαγε  από την  Αμερική τη  ζελατίνα, με  την οποία  στο εξής θα  κατασκευάζονταν  τα  κουτσούνια.

Εκτός  των  παραπάνω,  από τον  Μίμαρο  επίσης  προήλθαν  και άλλοι 26  καραγκιοζοπαίκτες  (συνολικά 31) και μεταξύ  αυτών οι  Βασίλης  Αγαπητός,  Δημήτρης  Μπέκος,  Θεόδωρος  Θεοδωρέλλος  ή  Μπουτσαντρέας, Θανάσης  Δεδούσαρος,  Ανδρέας  Βουτσινάς,  Βασίλης ή  Βασίλαρος,  Διονύσιος  Πάτρας,  Κώστας  Καράμπαλης κ.ά., οι οποίοι  με τη σειρά  τους  έβγαλαν  νέους  Καραγκιοζοπαίκτες,  όπως για  παράδειγμα  ο μέγας  Σωτήρης Σπαθάρης,  πατέρας του  Ευγένιου,  που είχε  μαθητεύσει  στον  Θεοδωρέλλο.

Στην  Πάτρα, τέλος,  διέπρεψαν  εκτός  πολλών από  τους  προαναφερόμενους  και οι :  Ανδρέας Σωτηρόπουλος,  Παναγιωταράς,  Ασπιωταίοι (  Σωτήρης και  Δημήτρης ),  Αντώνης  Πλέσσας ή  Αντώναρος, Βασ.  Ανδρουτσόπουλος,  Νιόνιος  Αλεξόπουλος,  Αλέκος  Σακελλαρόπουλος  ή Γάμπαρας,  Δημ.  Ματσούκας ή Μητσάκης,  Σωτ.  Δερβένης,  Αναστάσιος  Βακάλογλου  ή Ορέστης κ.ά.,  καθώς και οι  εν ζωή  Κώστας Παλαιοθόδωρος  ή Κώσταρος,  Γιάννης  Μουρελάτος  ή Γιάνναρος  και ο  συνεχιστής  της  παράδοσης  Κώστας Μακρής.

top